CO TO JEST WIELKA KSIĘGA RYTMIKI?
Wielka Księga Rytmiki to kompletny system edukacji muzycznej przeznaczony do pracy z dziećmi od trzeciego do szóstego roku życia.
Łączy piosenki, ćwiczenia, zabawy, zagadki muzyczne, plany pracy, konspekty oraz materiały audio i wideo w jedną, uporządkowaną drogę rozwoju.
Nie jest przypadkowym zbiorem atrakcyjnych pomysłów.
Pokazuje nauczycielce:
• od czego rozpocząć,
• jak rozwijać określoną umiejętność,
• dlaczego wybrać dane ćwiczenie,
• jak połączyć je z piosenką i zabawą,
• co powinno pojawić się w dalszej pracy.
Dzięki temu każde kolejne doświadczenie może rozwijać to, czego dziecko nauczyło się wcześniej.
DLA KOGO POWSTAŁ SYSTEM?
Wielka Księga Rytmiki została przygotowana dla:
• nauczycielek wychowania przedszkolnego,
• osób prowadzących zajęcia rytmiczne i muzyczno-ruchowe,
• pedagogów poszukujących uporządkowanego programu pracy,
• nauczycielek bez specjalistycznego przygotowania muzycznego,
• doświadczonych nauczycielek, które chcą poszerzyć własny warsztat,
• przedszkoli, które chcą zapewnić dzieciom spójną edukację muzyczną od trzeciego do szóstego roku życia.
Nie trzeba samodzielnie tworzyć muzyki, układać choreografii ani domyślać się sposobu przeprowadzenia ćwiczenia.
Materiały pokazują zarówno cel zadania, jak i sposób jego realizacji.
JEDEN SYSTEM — CZTERY LATA ROZWOJU
Rozwój muzyczny dziecka jest procesem.
Rozpoczyna się od prostych reakcji na sygnały dźwiękowe, zmianę tempa, dynamikę i charakter muzyki.
Następnie dziecko uczy się między innymi:
• orientować w przestrzeni,
• synchronizować ruch z muzyką,
• rozpoznawać informacje zawarte w muzyce,
• realizować wartości i schematy rytmiczne,
• dostrzegać metrum oraz budowę piosenki,
• rozpoznawać głosy i instrumenty,
• rozwiązywać zagadki muzyczne,
• współpracować z grupą,
• samodzielnie odpowiadać ruchem na muzykę,
• podejmować próby improwizacji słownej, ruchowej, melodycznej i instrumentalnej.
Materiały zostały podzielone na dwa główne etapy:
DZIECI MŁODSZE — 3–4 LATA
Na tym etapie dzieci zdobywają podstawowe doświadczenia muzyczne i ruchowe. Uczą się słuchać, reagować, poruszać w przestrzeni oraz rozpoznawać najważniejsze zmiany zachodzące w muzyce.
DZIECI STARSZE — 5–6 LAT
Dzieci wykorzystują wcześniej zdobyte umiejętności podczas bardziej złożonych zadań. Coraz samodzielniej rozpoznają informacje zawarte w muzyce, realizują schematy rytmiczne, rozwiązują zagadki i podejmują działania twórcze.
Podział na dwa etapy nie oznacza sztywnego tempa pracy.
Nauczycielka może dobierać i powtarzać materiały zgodnie z możliwościami swojej grupy.
670 FILMÓW I 870 NAGRAŃ AUDIO
Wielka Księga Rytmiki obejmuje:
• 670 filmów,
• 870 nagrań audio,
• piosenki w wersjach wokalnych i instrumentalnych,
• ćwiczenia słuchowe i rytmiczne,
• zabawy ruchowe, taneczne i animowane,
• zagadki muzyczne,
• schematy rytmiczne,
• zabawy twórcze i improwizacje,
• nuty,
• plany pracy,
• konspekty zajęć,
• opisy metodyczne,
• plansze, fotografie i materiały pomocnicze.
FILMY POKAZUJĄ, JAK PROWADZIĆ ZAJĘCIA
Materiały wideo prezentują ćwiczenia i zabawy realizowane z dziećmi.
Nauczycielka może zobaczyć:
• sposób rozpoczęcia zadania,
• ustawienie dzieci,
• kolejne etapy ćwiczenia,
• rolę osoby prowadzącej,
• reakcje dzieci,
• sposób połączenia ruchu z muzyką,
• możliwy efekt systematycznej pracy.
Nie musi więc opierać się wyłącznie na pisemnej instrukcji.
Może najpierw obejrzeć film, zrozumieć przebieg zadania, a następnie przeprowadzić je we własnej grupie.
NAGRANIA AUDIO POZWALAJĄ OD RAZU ROZPOCZĄĆ PRACĘ
Każde nagranie zostało przygotowane z myślą o określonym ćwiczeniu, piosence, zabawie albo zagadce muzycznej.
Muzyka nie jest jedynie tłem zajęć.
Przekazuje dzieciom informacje: kiedy rozpocząć ruch, kiedy się zatrzymać, zmienić kierunek, tempo, sposób poruszania się albo wykonać kolejne zadanie.
Dzięki temu dziecko stopniowo przestaje czekać na słowne polecenie nauczycielki i zaczyna samodzielnie odpowiadać na muzykę.
PIOSENKA JAKO PODSTAWA WIELU DZIAŁAŃ
Piosenka może być punktem wyjścia do rozwijania:
• słuchu muzycznego,
• poczucia rytmu,
• pamięci,
• koordynacji ruchowej,
• orientacji w przestrzeni,
• umiejętności rozpoznawania budowy utworu,
• wyobraźni i aktywności twórczej.
Dzieci nie tylko uczą się tekstu i melodii.
Słuchają, śpiewają, wystukują rytm, poruszają się, rozpoznają zwrotki i refren oraz wykorzystują poznany materiał w zabawach ruchowych, instrumentalnych i improwizacjach.
ZAGADKI MUZYCZNE UCZĄ ŚWIADOMEGO SŁUCHANIA
Zagadki rozwijają zdolność rozpoznawania i nazywania informacji zawartych w muzyce.
Dotyczą między innymi:
• barwy dźwięku,
• dynamiki,
• tempa,
• wysokości dźwięku,
• kierunku linii melodycznej,
• głosów ludzkich,
• brzmienia instrumentów.
Dziecko nie tylko słyszy, że muzyka gra.
Zaczyna dostrzegać, co się w niej zmienia i co ta zmiana oznacza.
WIEDZA SPRAWDZONA PODCZAS PRAWDZIWYCH ZAJĘĆ
Wielka Księga Rytmiki nie powstała podczas kilku tygodni pracy przy biurku.
Jest rezultatem 12 lat gromadzenia materiałów, prowadzenia zajęć, obserwowania dzieci, sprawdzania kolejnych rozwiązań oraz porządkowania tego, co rzeczywiście działa w sali przedszkolnej.
Wszystkie piosenki, ćwiczenia, zabawy i zagadki były wykorzystywane podczas pracy z dziećmi.
System czerpie z tradycji pedagogiki muzycznej Émile’a Jaques’a-Dalcroze’a, Carla Orffa i Zoltána Kodálya, a jednocześnie rozwija własny sposób wykorzystania muzyki jako języka informacji kierowanych do dziecka.
Wielka Księga Rytmiki została skonsultowana z dr hab. Anną Piotrowską, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w 2023 roku ukazała się drukiem.
AUTOR SYSTEMU
Autorem Wielkiej Księgi Rytmiki jest Marian Kania — pedagog, muzyk i choreograf.
Przez wiele lat prowadził zajęcia muzyczne z dziećmi, obserwował ich reakcje i poszukiwał sposobu, dzięki któremu pojedyncze ćwiczenia, piosenki i zabawy mogłyby tworzyć konsekwentną drogę rozwoju.
Swoją wiedzą dzielił się również jako wykładowca w Krakowskim Instytucie Rozwoju Edukacji.
CO ZYSKUJE NAUCZYCIELKA?
Wielka Księga Rytmiki pomaga:
• ograniczyć czas poświęcany na poszukiwanie przypadkowych materiałów,
• uporządkować przygotowanie zajęć,
• lepiej rozumieć cel poszczególnych ćwiczeń,
• zobaczyć sposób ich prowadzenia,
• dobrać zadania do wieku i możliwości dzieci,
• zachować ciągłość pracy,
• prowadzić zajęcia z większą pewnością,
• obserwować rzeczywisty rozwój umiejętności dzieci.
Nie chodzi o to, aby każda nauczycielka prowadziła identyczne zajęcia.
Chodzi o to, aby miała przemyślany kierunek, sprawdzone narzędzia i pewność, że kolejne doświadczenia dziecka nie są przypadkowe.
WIELKA KSIĘGA RYTMIKI
To droga od pierwszej reakcji na dźwięk do świadomego, samodzielnego i twórczego odpowiadania na muzykę.